Bescherming (in faillissement) voor ‘snelle’ crediteuren

Lees artikel

Kantonrechtersrichtlijn en kennelijk onredelijk ontslag

Lees artikel

Bescherming (in faillissement) voor ‘snelle’ crediteuren

De meeste crediteuren zijn bekend met het verschijnsel eigendomsvoorbehoud. Een eigendomsvoorbehoud is een voorbehoud dat de leverancier maakt tegenover zijn afnemer. Het voorbehoud zorgt ervoor dat de eigendom van geleverde zaken pas overgaat naar de afnemer als aan een aanvullende voorwaarde is voldaan. Meestal is die voorwaarde betaling van de koopprijs. Een dergelijk voorbehoud is in de meeste algemene voorwaarden wel te vinden. Het eigendomsvoorbehoud is iets dat de verkoper en koper moeten afspreken.

Om crediteuren ook zonder dergelijke afspraken enigszins tegemoet te komen bij betalingsonwillige afnemers heeft de wetgever het recht van reclame bedacht. Dit recht houdt in dat de verkoper van een aan de koper afgeleverde zaak, indien de prijs niet is betaald terwijl deze wel opeisbaar is, de zaak door een tot de koper gerichte schriftelijke verklaring kan terugvorderen. Door deze verklaring wordt de koop ontbonden en eindigt het recht van de koper.

Dit recht werkt ook in geval van een faillissement van de afnemer. Alsdan is te verwachten dat de prijs niet betaald zal worden. In een dergelijke situatie kan de verkoper zijn geleverde en niet betaalde zaken terugeisen. De curator kan daar een stokje voor steken door, binnen een te stellen redelijke termijn, alsnog de koopprijs te betalen of voor deze betaling zekerheid te stellen. Daar zal de verkoper geen bezwaar tegen hebben. In alle andere gevallen van gedeeltelijke betaling van de prijs kan de verkoper slechts het afgeleverde in zijn geheel terugvorderen tegen teruggave van het reeds betaalde. Immers, in dat geval heeft de verkoper betaling ontvangen van het openstaande bedrag.
Indien gedeeltelijke betaling van de prijs heeft plaatsgevonden, kan de verkoper slechts het afgeleverde in zijn geheel terugvorderen tegen terugstorten van het reeds betaalde. Dat kan anders liggen indien de prijs van een bepaald deel van het afgeleverde niet is betaald. In dat geval kan de verkoper dat deel terugvorderen.

De wetgever heeft nog wel beperkingen opgenomen. Zo dient het afgeleverde zich nog in dezelfde staat te bevinden als waarin het werd afgeleverd. Het zal van de soort producten afhangen en de wijze waarop deze zijn geleverd of hier sprake van is. Een verdere en meer ingrijpende beperking is te vinden in de korte termijn waarbinnen een verkoper een beroep op de regeling kan doen. De bevoegdheid van de verkoper om een beroep op het recht van reclame te doen vervalt, wanneer zowel zes weken zijn verstreken nadat de vordering tot betaling van de koopprijs opeisbaar is geworden, als zestig dagen, te rekenen van de dag waarop de zaak onder de koper is opgeslagen.

Het is dus zaak alert te zijn en snel te reageren op berichtgeving omtrent een faillissement van uw kopers/afnemers. Voor de al genoemde ‘snelle’ crediteuren bestaat er zo de mogelijkheid de schade te beperken of zelfs tot nul terug te brengen.

Kantonrechtersrichtlijn en kennelijk onredelijk ontslag

Er zijn verschillende manieren waarop het dienstverband met een werknemer eenzijdig door de werkgever kan worden opgezegd. Ook de financiële uitkomst kan verschillen. Dat is niet altijd objectief te rechtvaardigen. Daar lijkt verandering in te komen.

Grosso modo kan een werkgever op de volgende manieren eenzijdig een einde maken aan het dienstverband met een werknemer.

1. Ontslag op staande voet. Is er een dringende reden voor ontslag, dan eindigt het dienstverband onmiddellijk. De werkgever is geen ontslagvergoeding aan de werknemer verschuldigd. Integendeel, onder omstandigheden kan de werknemer schadeplichtig jegens de werkgever zijn. In dit artikel komt deze wijze van ontslag niet meer aan de orde.
2. Opzegging. Hiervoor moet eerst een ontslagvergunning bij het CWI worden aangevraagd. Na het verkrijgen van de ontslagvergunning dient het dienstverband met inachtneming van de opzegtermijn te worden opgezegd. Het CWI heeft niet de bevoegdheid om aan de werknemer een ontslagvergoeding toe te kennen.
3. Ontbinding door de kantonrechter. De kantonrechter pleegt aan de werknemer een ontslagvergoeding toe te kennen, tenzij het einde van het dienstverband aan de werknemer te verwijten is. De wet geeft geen indicatie hoe zo’n vergoeding moet worden berekend.

Om willekeur te voorkomen hebben de gezamenlijke kantonrechters de bekende kantonrechtersrichtlijn in het leven geroepen (sinds 1 januari 2009 gewijzigd!). Hierin staat beschreven op welke vergoeding een werknemer recht heeft bij de ontbinding van het dienstverband. Dat maakt de uitkomst van een zaak voor partijen beter voorspelbaar.

Financieel lijkt de weg via het CWI voordeliger voor de werkgever, zeker als het gaat om een oudere werknemer met veel dienstjaren. Kiest de werkgever voor de ontbindingsroute, dan valt te verwachten dat een forse ontslagvergoeding moet worden betaald. Kiest men voor de opzegging met ontslagvergunning, dan lijkt zo’n vergoeding te kunnen worden ontlopen. ‘Lijkt’, want er is een adder onder het gras. De wet kent ook nog eens de procedure wegens kennelijk onredelijk ontslag. Een werknemer die vindt dat een werkgever op onredelijke wijze een einde aan het dienstverband heeft gemaakt, kan achteraf de kantonrechter vragen om een schadevergoeding toe te kennen. Onder andere kan onredelijk worden gevonden dat het dienstverband werd opgezegd – weliswaar met ontslagvergunning en inachtneming van de opzegtermijn - zonder een ontslagvergoeding te betalen.

De werknemer die is ontslagen zonder ontslagvergunning zal dus achteraf alsnog zo’n vergoeding kunnen vorderen. Het is voor de hand liggend dat een werknemer dan voor het bepalen van de schadevergoeding aansluit bij de kantonrechtersrichtlijn die de regels geeft voor de berekening van de ontslagvergoeding. Maar ‘schadevergoeding’ is niet hetzelfde als ‘ontslagvergoeding’ volgens een al jaren heersende rechtsopvatting. Dit kan tot het ongerijmde effect leiden dat een gelijke zaak tot een voor de werknemer verschillende financiële uitkomst leidt al naar gelang de wijze waarop de werkgever heeft besloten om een einde te maken aan de arbeidsovereenkomst. Dat valt niet altijd goed uit te leggen. De rechtspraktijk worstelt daar dan ook mee. Vaak plegen kantonrechters direct of indirect toch aan te sluiten bij de kantonrechtersrichtlijn.

Het Gerechtshof te Den Haag heeft die aanpak sinds kort tot norm verheven. In een persbericht dat volgde op een uitspraak in een zevental zaken heeft het Gerechtshof kenbaar gemaakt dat men voortaan de schadevergoeding bij kennelijk onredelijk ontslag vast zal stellen aan de hand van de kantonrechtersrichtlijn verminderd met een ‘korting’ van 30%. Die korting van 30% wordt gerechtvaardigd door het verschil in procedures, waaronder het feit dat bij ontbindingsprocedures in het algemeen geen rekening wordt gehouden met de opzegtermijn, terwijl dat bij de opzegging wel het geval is.

Aldus kunnen werkgevers vóórdat tot ontslag wordt overgegaan redelijk nauwkeurig berekenen welk bedrag zij vermoedelijk aan het ontslag van een werknemer kwijt zijn.